逍遙游

Original Text

北冥有魚 其名為鯤 鯤之大 不知其幾千里也 化而為鳥 其名為鵬 鵬之背 不知其幾千里也 怒而飛 其翼若垂天之云 是鳥也 海運則將徙於南冥 南冥者 天池也 《齊諧》者 志怪者也 《諧》之言曰： 鵬之徙於南冥也 水擊三千里 摶扶搖而上者九萬里 去以六月息者也 野馬也 塵埃也 生物之以息相吹也 天之蒼蒼 其正色邪 其遠而無所至極邪 其視下也 亦若是則已矣 且夫水之積也不厚 則其負大舟也無力 覆杯水於坳堂之上 則芥為之舟 置杯焉則膠 水淺而舟大也 風之積也不厚 則其負大翼也無力 故九萬里 則風斯在下矣 而後乃今培風 背負青天而莫之夭閼者 而後乃今將圖南 蜩與學鳩笑之曰： 我決起而飛 槍榆枋 時則不至 而控於地而已矣 奚以之九萬里而南為 適莽蒼者 三湌而反 腹猶果然 適百里者 宿舂糧 適千里者 三月聚糧 之二蟲又何知 小知不及大知 小年不及大年 奚以知其然也 朝菌不知晦朔 蟪蛄不知春秋 此小年也 楚之南有冥靈者 以五百歲為春 五百歲為秋 上古有大椿者 以八千歲為春 八千歲為秋 而彭祖乃今以久特聞 眾人匹之 不亦悲乎 湯之問棘也是已 窮發之北有冥海者 天池也 有魚焉 其廣數千里 未有知其修者 其名為鯤 有鳥焉 其名為鵬 背若太山 翼若垂天之云 摶扶搖羊角而上者九萬里 絕云氣 負青天 然後圖南 且適南冥也 斥鴳笑之曰： 彼且奚適也 我騰躍而上 不過數仞而下 翱翔蓬蒿之間 此亦飛之至也 而彼且奚適也 此小大之辯也 故夫知效一官 行比一鄉 德合一君 而徵一國者 其自視也亦若此矣 而宋榮子猶然笑之 且舉世而譽之而不加勸 舉世而非之而不加沮 定乎內外之分 辯乎榮辱之境 斯已矣 彼其於世未數數然也 雖然 猶有未樹也 夫列子御風而行 泠然善也 旬有五日而後反 彼於致福者 未數數然也 此雖免乎行 猶有所待者也 若夫乘天地之正 而御六氣之辯 以游無窮者 彼且惡乎待哉 故曰 至人無己 神人無功 聖人無名 堯讓天下於許由 曰： 日月出矣而爝火不息 其於光也 不亦難乎 時雨降矣而猶浸灌 其於澤也 不亦勞乎 夫子立而天下治 而我猶尸之 吾自視缺然 請致天下 許由曰： 子治天下 天下既已治也 而我猶代子 吾將為名乎 名者 實之賓也 吾將為賓乎 鷦鷯巢於深林 不過一枝 偃鼠飲河 不過滿腹 歸休乎君 予無所用天下為 庖人雖不治庖 尸祝不越樽俎而代夾 肩吾問於連叔曰： 吾聞言於接輿 大而無當 往而不返 吾驚怖其言 猶河漢而無極也 大有逕庭 不近人情焉 連叔曰： 其言謂何哉 曰： 藐姑射之山 有神人居焉 肌膚若冰雪 綽約若處子 不食五穀 吸風飲露 乘云氣 御飛龍 而游乎四海之外 其神凝 使物不疵癘而年穀熟 吾以是狂而不信也 連叔曰： 然 瞽者無以與乎文章之觀 聾者無以與乎鐘鼓之聲 豈唯形骸有聾盲哉 夫知亦有之 是其言也 猶時女也 之人也 之德也 將旁礴萬物以為一世蘄乎亂 孰弊弊焉以天下為事 之人也 物莫之傷 大浸稽天而不溺 大旱金石流土山焦而不熱 是其塵垢秕糠 將猶陶鑄堯舜者也 孰肯以物為事 宋人資章甫而適諸越 越人斷發文身 無所用之 堯治天下之民 平海內之政 往見四子藐姑射之山 汾水之陽 銀然喪其天下焉 惠子謂莊子曰： 魏王貽我大瓠之種 我樹之成而實五石 以盛水漿 其堅不能自舉也 剖之以為瓢 則瓠落無所容 非不呺然大也 吾為其無用而掊之 莊子曰： 夫子固拙於用大矣 宋人有善為不龜手之藥者 世世以擤軔陲為事 客聞之 請買其方百金 聚族而謀曰： 我世世為擤軔陲 不過數金 今一朝而鬻技百金 請與之 客得之 以說吳王 越有難 吳王使之將 冬與越人水戰 大敗越人 裂地而封之 能不龜手 一也 或以封 或不免於擤軔陲 則所用之異也 今子有五石之瓠 何不慮以為大樽而浮乎江湖 而憂其瓠落無所容 則夫子猶有蓬之心也夫 惠子謂莊子曰： 吾有大樹 人謂之樗 其大本擁腫而不中繩墨 其小枝卷曲而不中規矩 立之涂 匠者不顧 今子之言 大而無用 眾所同去也 莊子曰： 子獨不見貍狌乎 卑身而伏 以候敖者 東西跳梁 不辟高下 中於機辟 死于罔罟 今夫斄牛 其大若垂天之云 此能為大矣 而不能執鼠 今子有大樹 患其無用 何不樹之於無何有之鄉 廣莫之野 彷徨乎無為其側 逍遙乎寢臥其下 不夭斤斧 物無害者 無所可用 安所困苦哉

Textual Variants

Chưa biên soạn.

Sino-Vietnamese

Bắc minh hữu ngư Kỳ danh vi côn Côn chi đại Bất tri kỳ kỷ thiên lý dã Hoá nhi vi điểu Kỳ danh vi bằng Bằng chi bối Bất tri kỳ kỷ thiên lý dã Nộ nhi phi Kỳ dực nhược thuỳ thiên chi vân Thị điểu dã Hải vận tắc tướng tỷ ư nam minh Nam minh giả Thiên trì dã 《tề hài 》giả Chí quái giả dã 《hài》 chi ngôn viết: Bằng chi tỷ ư nam minh dã Thuỷ kích tam thiên lý Đoàn phù dao nhi thượng giả cửu vạn lý Khứ dĩ lục nguyệt tức giả dã Dã mã dã Trần ai dã Sinh vật chi dĩ tức tương xuy dã Thiên chi thương thương Kỳ chính sắc tà Kỳ viễn nhi vô sở chí cực tà Kỳ thị hạ dã Diệc nhược thị tắc dĩ hỹ Thả phu thuỷ chi tích dã bất hậu Tắc kỳ phụ đại chu dã vô lực Phúc bôi thuỷ ư ao đường chi thượng Tắc giới vi chi chu Trí bôi yên tắc giao Thuỷ thiển nhi chu đại dã Phong chi tích dã bất hậu Tắc kỳ phụ đại dực dã vô lực Cố cửu vạn lý Tắc phong tư tại hạ hỹ Nhi hậu nãi kim bồi phong Bối phụ thanh thiên nhi mạc chi yêu át giả Nhi hậu nãi kim tướng đồ nam Điêu dữ học cưu tiếu chi viết: Ngã quyết khởi nhi phi Thương du phương Thì tắc bất chí Nhi khống ư địa nhi dĩ hỹ Hề dĩ chi cửu vạn lý nhi nam vi Thích mãng thương giả Tam xan nhi phản Phúc do quả nhiên Thích bách lý giả Túc thung lương Thích thiên lý giả Tam nguyệt tụ lương Chi nhị trùng hựu hà tri Tiểu tri bất cập đại tri Tiểu niên bất cập đại niên Hề dĩ tri kỳ nhiên dã Triêu khuẩn bất tri hối sóc Huệ cô bất tri xuân thu Thử tiểu niên dã Sở chi nam hữu minh linh giả Dĩ ngũ bách tuế vi xuân Ngũ bách tuế vi thu Thượng cổ hữu đại xuân giả Dĩ bát thiên tuế vi xuân Bát thiên tuế vi thu Nhi bành tổ nãi kim dĩ cửu đặc văn Chúng nhân thất chi Bất diệc bi hồ Thang chi vấn cức dã thị dĩ Cùng phát chi bắc hữu minh hải giả Thiên trì dã Hữu ngư yên Kỳ quảng sổ thiên lý Vị hữu tri kỳ tu giả Kỳ danh vi côn Hữu điểu yên Kỳ danh vi bằng Bối nhược thái sơn Dực nhược thuỳ thiên chi vân Đoàn phù dao dương giác nhi thượng giả cửu vạn lý Tuyệt vân khí Phụ thanh thiên Nhiên hậu đồ nam Thả thích nam minh dã Xích yến tiếu chi viết: Bỉ thả hề thích dã Ngã đằng dược nhi thượng Bất quá sổ nhận nhi hạ Ngao tường bồng hao chi gian Thử diệc phi chi chí dã Nhi bỉ thả hề thích dã Thử tiểu đại chi biện dã Cố phu tri hiệu nhất quan Hành tỷ nhất hương Đức hợp nhất quân Nhi trưng nhất quốc giả Kỳ tự thị dã diệc nhược thử hỹ Nhi tống vinh tử do nhiên tiếu chi Thả cử thế nhi dự chi nhi bất gia khuyến Cử thế nhi phi chi nhi bất gia thư Định hồ nội ngoại chi phân Biện hồ vinh nhục chi cảnh Tư dĩ hỹ Bỉ kỳ ư thế vị sổ sổ nhiên dã Tuy nhiên Do hữu vị thụ dã Phu liệt tử ngự phong nhi hành Linh nhiên thiện dã Tuần hữu ngũ nhật nhi hậu phản Bỉ ư trí phúc giả Vị sổ sổ nhiên dã Thử tuy miễn hồ hành Do hữu sở đãi giả dã Nhược phu thừa thiên địa chi chính Nhi ngự lục khí chi biện Dĩ du vô cùng giả Bỉ thả ác hồ đãi tai Cố viết Chí nhân vô kỷ Thần nhân vô công Thánh nhân vô danh Nghiêu nhượng thiên hạ ư hứa do Viết: Nhật nguyệt xuất hỹ nhi tước hoả bất tức Kỳ ư quang dã Bất diệc nan hồ Thì vũ giáng hỹ nhi do tẩm quán Kỳ ư trạch dã Bất diệc lao hồ Phu tử lập nhi thiên hạ trị Nhi ngã do thi chi Ngô tự thị khuyết nhiên Thỉnh trí thiên hạ Hứa do viết: Tử trị thiên hạ Thiên hạ ký dĩ trị dã Nhi ngã do đại tử Ngô tướng vi danh hồ Danh giả Thực chi tân dã Ngô tướng vi tân hồ Tiêu liêu sào ư thâm lâm Bất quá nhất chi Yển thử ẩm hà Bất quá mãn phúc Quy hưu hồ quân Dư vô sở dụng thiên hạ vi Bao nhân tuy bất trị bao Thi chúc bất việt tôn trở nhi đại giáp Kiên ngô vấn ư liên thúc viết: Ngô văn ngôn ư tiếp dư Đại nhi vô đương Vãng nhi bất phản Ngô kinh phố kỳ ngôn Do hà hán nhi vô cực dã Đại hữu kính đình Bất cận nhân tình yên Liên thúc viết: Kỳ ngôn vị hà tai Viết: Miễu cô xạ chi sơn Hữu thần nhân cư yên Cơ phu nhược băng tuyết Xước ước nhược xứ tử Bất thực ngũ cốc Hấp phong ẩm lộ Thừa vân khí Ngự phi long Nhi du hồ tứ hải chi ngoại Kỳ thần ngưng Sử vật bất tỳ lệ nhi niên cốc thục Ngô dĩ thị cuồng nhi bất tín dã Liên thúc viết: Nhiên Cổ giả vô dĩ dữ hồ văn chương chi quan Lung giả vô dĩ dữ hồ chung cổ chi thanh Khởi duy hình hài hữu lung manh tai Phu tri diệc hữu chi Thị kỳ ngôn dã Do thì nữ dã Chi nhân dã Chi đức dã Tướng bàng bạc vạn vật dĩ vi nhất thế kỳ hồ loạn Thục tệ tệ yên dĩ thiên hạ vi sự Chi nhân dã Vật mạc chi thương Đại tẩm kê thiên nhi bất nịch Đại hạn kim thạch lưu thổ sơn tiêu nhi bất nhiệt Thị kỳ trần cấu bỉ khang Tướng do đào chú nghiêu thuấn giả dã Thục khẳng dĩ vật vi sự Tống nhân tư chương phủ nhi thích chư việt Việt nhân đoạn phát văn thân Vô sở dụng chi Nghiêu trị thiên hạ chi dân Bình hải nội chi chính Vãng kiến tứ tử miễu cô xạ chi sơn Phần thuỷ chi dương Ngân nhiên táng kỳ thiên hạ yên Huệ tử vị trang tử viết: Nguỵ vương di ngã đại hồ chi chủng Ngã thụ chi thành nhi thực ngũ thạch Dĩ thịnh thuỷ tương Kỳ kiên bất năng tự cử dã Phẫu chi dĩ vi biều Tắc hồ lạc vô sở dung Phi bất hao nhiên đại dã Ngô vi kỳ vô dụng nhi bẫu chi Trang tử viết: Phu tử cố chuyết ư dụng đại hỹ Tống nhân hữu thiện vi bất quy thủ chi dược giả Thế thế dĩ hanh nhận thuỳ vi sự Khách văn chi Thỉnh mãi kỳ phương bách kim Tụ tộc nhi mưu viết: Ngã thế thế vi hanh nhận thuỳ Bất quá sổ kim Kim nhất triêu nhi chúc kỹ bách kim Thỉnh dữ chi Khách đắc chi Dĩ thuyết ngô vương Việt hữu nan Ngô vương sử chi tướng Đông dữ việt nhân thuỷ chiến Đại bại việt nhân Liệt địa nhi phong chi Năng bất quy thủ Nhất dã Hoặc dĩ phong Hoặc bất miễn ư hanh nhận thuỳ Tắc sở dụng chi dị dã Kim tử hữu ngũ thạch chi hồ Hà bất lự dĩ vi đại tôn nhi phù hồ giang hồ Nhi ưu kỳ hồ lạc vô sở dung Tắc phu tử do hữu bồng chi tâm dã phu Huệ tử vị trang tử viết: Ngô hữu đại thụ Nhân vị chi xư Kỳ đại bản ủng thũng nhi bất trung thằng mặc Kỳ tiểu chi quyển khúc nhi bất trung quy củ Lập chi đồ Tượng giả bất cố Kim tử chi ngôn Đại nhi vô dụng Chúng sở đồng khứ dã Trang tử viết: Tử độc bất kiến ly sinh hồ Ty thân nhi phục Dĩ hậu ngao giả Đông tây khiêu lương Bất tịch cao hạ Trung ư cơ tịch Tử vu võng cổ Kim phu ly ngưu Kỳ đại nhược thuỳ thiên chi vân Thử năng vi đại hỹ Nhi bất năng chấp thử Kim tử hữu đại thụ Hoạn kỳ vô dụng Hà bất thụ chi ư vô hà hữu chi hương Quảng mạc chi dã Bàng hoàng hồ vô vi kỳ trắc Tiêu dao hồ tẩm ngoạ kỳ hạ Bất yêu cân phủ Vật vô hại giả Vô sở khả dụng An sở khốn khổ tai

Literal Translation

Chưa biên soạn.

Literary Translation

Vietnamese

Trang Tử – Tiêu Dao Du (逍遙遊)

English

Chưa biên soạn.

Commentary

Chưa biên soạn.

Textual Notes

Chưa biên soạn.

References

| Layer | Source | License | | --- | --- | --- | | Original Text (Hán văn) | incrediblesound/classical-chinese texts/zhuangzi.js | PD-old | | English excerpts (nếu có) | The Bronze Mirror | CC BY-SA 4.0 |

Chi tiết: [sources/ATTRIBUTION.md](../sources/ATTRIBUTION.md).